ŚRODOWISKO NATURALNE SZANSE
I ZAGROŻENIA


Ochrona i kształtowanie środowiska, w którym żyjemy jest koniecznością,
a zatem podstawowym obowiązkiem każdego z nas, gdyż każdy z nas jest chwilowym użytkownikiem tego środowiska i ma przekazać je innym, następnym pokoleniom. Artykuł ten kieruję do wszystkich nauczycieli, których interesują zjawiska sprzyjające i zagrażające środowisku naturalnemu. Świadomość ekologiczna i wiedza na ten temat jest niezbędna by wyjaśnić dzieciom pewne zjawiska, które wokół nas zachodzą. Rozszerzenie wiedzy
z tego zakresu w moim przedszkolu jest szczególnie istotne ze względu na realizację Programu Rozwoju Przedszkola.

POWIETRZE
Nasza planeta otoczona jest powłoką gazową, którą nazywamy atmosferą.
Ta mieszanina gazów powoduje, że ziemia obserwowana z kosmosu ma barwę niebieską. Dzięki sile grawitacji utrzymuje się ona wokół ziemi. Wraz ze wzrostem wysokości staje się coraz rzadsza. Możemy wyróżnić w niej warstwy:

  • troposfera,
  • stratosfera,
  • mezosfera,
  • jonosfera,
  • termosfera,
  • egzosfera.

Bez atmosfery życie na Ziemi byłoby niemożliwe. Chroni ona planetę przed nadmiernym promieniowaniem słonecznym, a także chłodem kosmosu. Dostarcza nam powietrza. Atmosfera stwarza warunki do życia, a jednocześnie sama jest produktem procesów życiowych. Dwa podstawowe procesy, fotosynteza i oddychanie, kształtują bowiem skład procentowy powietrza. Pierwszy z tych procesów stale uzupełnia zapasy tlenu atmosferycznego, drugi pochłania drogocenny tlen, wytwarzając w zamian dwutlenek węgla. Obok tlenu i dwutlenku węgla, powietrze tworzą także azot i w małym procencie gazy szlachetne. Z tej mieszaniny gazów z biologicznego punktu widzenia najważniejszy jest tlen, bowiem dzięki niemu organizmy żywe w procesie oddychania tworzą energię potrzebną do życia. Stały dostęp tlenu jest warunkiem życia większości organizmów, a jego brak oznacza dla nich śmierć.

Zanieczyszczenie powietrza
Obok typowych składników w powietrzu znajduje się całe mnóstwo substancji gazowych lub stałych stanowiących poważne zanieczyszczenia. Pochodzą one
z wielu źródeł. Do grupy tej zaliczamy między innymi tlenki siarki, tlenki azotu, tlenki węgla, węglowodory, pyły, metale ciężkie (głownie ołów). Największa koncentracja przypada na obszary najgęściej zaludnione to jest duże miasta. Pamiętajmy jednak, że wiatr może przenieść zanieczyszczenia na duże odległości, a miejsca do tej pory nie skażone mogą ulec degradacji.

Źródła zanieczyszczeń atmosfery
Do najgroźniejszych źródeł zanieczyszczenia powietrza możemy zaliczyć:

  • elektrociepłownie,
  • piece gospodarstw domowych,
  • środki transportu,
  • zakłady przemysłowe,
  • miejskie spalarnie śmieci.

Wśród zakładów emitujących zanieczyszczenia do powietrza w Koszalinie
i powiecie znajdują się:

  • Miejska Energetyka Cieplna,
  • Pomorski Przemysł Mięsny „AGROS,”
  • Wytwórnia Części Samochodowych „KOMETAL,”
  • Koszalińskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Ogrodniczej w Karniszewicach,
  • Sianowskie Zakłady Przemysłu Zapałczanego,
  • Palarnia Kawy MK- Cafe w Skibnie.

Skutki zanieczyszczenia atmosfery

  1. Smog.
  2. Kwaśne deszcze.
  3. Efekt cieplarniany.
  4. Dziura ozonowa.
  5. Zamieranie lasów.
  6. Choroby cywilizacyjne człowieka.
  7. Choroba popromienna.

Ad. 1. Smog – jest zjawiskiem dotyczącym dużych miast, szczególnie w okresie letnim. Zanieczyszczenia powietrza takie jak pyły, sadza, tlenki węgla, siarki azotu, węglowodory unoszące się nad miastem, mieszają się z parą wodną
i tworzą toksyczną zawiesinę zwaną smogiem.
Ad. 2. Kwaśne deszcze – głównymi winowajcami w procesie powstawania kwaśnych deszczów są tlenki siarki i azotu. Rozpuszczają się one z dużą łatwością w wodach atmosferycznych to jest w opadach deszczu bądź śniegu, powodując ich zakwaszenie. Na ziemię spadają więc zamiast czystej wody rozcieńczone kwasy siarkowy i azotowy. Zakwaszone deszcze są bardzo szkodliwe dla roślin. Uszkadzają ich liści i systemy korzeniowe. Zmieniając odczyn gleby przyczyniają się do wypłukiwania soli mineralnych, które w ten sposób stają się nieosiągalne dla roślin. Kwaśne deszcze nie pozostają bez wpływu na życie w jeziorach. Nagły dopływ kwasów do jeziora zaburza równowagę biocenotyczną. Zabytki architektury, które przetrwały setki bądź tysiące lat, w ostatnich dziesięcioleciach zaczęły się kruszyć, na skutek stałego oddziaływania kwasów. Kwaśne deszcze mogą być przyczyną chorób serca, płuc, astmy, raka i niedorozwoju umysłowego dzieci.
Ad. 3. Efekt cieplarniany – ciepło wnikające do ziemskiej atmosfery jest nadmierne i w związku z tym jest częściowo odsyłane w przestrzeń kosmiczną. Istnieje więc naturalna równowaga między ilością ciepła dostarczonego przez słońce i odprowadzanego w kosmos. Zapewnia to stabilną temperaturę na Ziemi. Jednak działalność ludzka narusza tę równowagę. Dwutlenek węgla emitowany do atmosfery w ogromnych ilościach, gromadzi się w niej i stanowi barierę uniemożliwiającą powrót nadmiaru ciepła w kosmos. W wyniku działalności człowieka w ciągu ostatniego wieku średnia temperatura na Ziemi wzrosła aż
o 1ºC, a w przeciągu kolejnych stu lat może wzrosnąć o następne 2,5 ºC. Niestety jest to zbyt krótki czas, aby organizmy przystosowały się do nowych temperatur. Podniesienie się temperatury może spowodować podniesienie się poziomu morza o około 40 cm. Konsekwencją będzie zalanie nisko położonych wysp i terenów przybrzeżnych. W wyniku wzrostu temperatury zginęło by wiele gatunków roślin, co spowoduje niedobór żywności, a nawet głód, także zwierzęta stałyby się bezradne.
Ad. 4. Dziura ozonowa – ozon stanowi naturalny filtr ograniczający przenikanie szkodliwych promieni ultrafioletowych. Ich szkodliwość polega na tym, że uszkadzają materiał genetyczny komórek skóry w wyniku czego skóra szybciej się starzeje i podlega procesom nowotworowym. Głównym sprawcą niszczenia powłoki ozonowej jest freon, gaz używany w lodówkach, systemach klimatyzacyjnych, materiałach izolacyjnych, środkach czyszczących oraz opakowaniach plastikowych i typu spray.
Ad. 5. Zamieranie lasów – taki stan rzeczy jest wynikiem obumierania drzew na skutek zanieczyszczeń gazowych i pyłowych atmosfery. Drzewa stale przysypywane pyłem i „nadżerane” przez kwaśne deszcze mają przerzedzoną koronę, pożółkłe liście, uszkodzone korzenie. Wszystkie te zmiany prowadzą do obniżenia odporności drzew na działanie niekorzystnych warunków klimatycznych, szkodniki i choroby. Na działanie szkodliwych czynników szczególnie wrażliwe są lasy górskie. Tam mgły są częstsze, a opady obfitsze dlatego drzewa są wyjątkowo narażone na działanie kwaśnych deszczy.
Ad. 6. Choroby cywilizacyjne człowieka – zanieczyszczenia pyłowe i gazowe sprzyjają powstawaniu chorób układu oddechowego i krążenia na przykład: pylic, chronicznego zapalenia oskrzeli, raka płuc, ołowicę. Coraz więcej osób
z pośród nas cierpi na alergię, czy nadwrażliwość układu odpornościowego.

Poprawa stanu czystości atmosfery
Czystość atmosfery można poprawić poprzez:

  • zakładanie terenów zielonych – ogrody, parki, zieleńce,
  • stosowanie katalizatorów instalowanych w rurach wydechowych samochodów,
  • stosowanie benzyny bezołowiowej,
  • zaprzestanie wykorzystania węgla o dużej zawartości siarki, bądź odsiarczanie węgla,
  • zastosowanie silników elektrycznych,
  • instalowanie urządzeń odpylających – filtry i elektrofiltry na kominach fabrycznych.


WODA
Jej naturalnymi rezerwuarami są wody gruntowe i wody śródlądowe (jeziora, stawy, rzeki). Jednak te drugie często są zanieczyszczone i przed użyciem trzeba je oczyścić. Morza zawierają 97,2 % wody jaka znajduje się na naszej Ziemi. Woda słodka stanowi zaledwie pozostałe 2,8 % z czego 2,1 % uwięziona jest
w lodowcach. Zatem dostępna woda słodka to tylko 0,7 % rezerwuarów wody naszej planety. W drugiej połowie dwudziestego wieku stan hydrosfery drastycznie się pogorszył. W porównaniu z ubiegłymi wiekami wzrosło zużycie wody, a przecież trzeba pamiętać, że zużyta woda staje się ściekiem
i powracając do środowiska zanieczyszcza je. W domu człowiek zużywa ponad 100 litrów w ciągu doby, z czego do celów spożywczych tylko niewielki procent. Większość wody przetwarza więc na ścieki. Ścieki domowe to tylko mała cząstka ścieków powstałych w wyniku ogólnej działalności człowieka. Na naszym kontynencie bowiem zużycie wody do wszystkich celów wynosi średnio 3 000 litrów w ciągu doby na osobę. Polska należy do krajów ubogich w wodę. Jeżeli weźmiemy pod uwagę ilość wody przypadającą na jednego mieszkańca, to wśród krajów europejskich znajdujemy się na 22 pozycji tj. na piątej od końca.

Źródła zanieczyszczeń środowisk wodnych
Zanieczyszczenia wód pochodzą z różnych źródeł, są nimi:

  1. Ścieki komunalne.
  2. Ścieki przemysłowe.
  3. Ścieki pochodzące z rolnictwa (nawozy sztuczne i pestycydy wymywane z pól).
  4. Opady atmosferyczne zawierające zanieczyszczenia powietrza.
  5. Niezabezpieczone lub źle zabezpieczone wysypiska śmieci.
  6. Wycieki ropy z tankowców.
  7. Podwodne próby nuklearne.

Ad. 1. Ścieki komunalne – powstają w dużych aglomeracjach miejskich, wsiach, osiedlach mieszkaniowych. Do szczególnie szkodliwych substancji należą detergenty, czyli środki piorące i czyszczące, ścieki komunalne odznaczają się skażeniem bakteriologicznym, którego głównym sprawcą są szpitale.
Ad. 2. Ścieki przemysłowe – są to ścieki odprowadzane przez zakłady produkcyjne. Do gałęzi przemysłu najbardziej zatruwających środowisko wodne należą: górnictwo, energetyka, przemysł chemiczny i lekki, hutnictwo, przemysł maszynowy i drzewny. Olbrzymie spustoszenie w ekosystemach wodnych powodują zanieczyszczenia termiczne, czyli podgrzane wody. Pochodzą głównie z elektrowni. Ciepła woda wnikając do rzeki czy jeziora zmniejsza zawartość tlenu i doprowadza do śmierci wielu zwierząt.
Ad. 3. Ścieki pochodzące z rolnictwa – środki chemiczne są wymywane przez deszcze do wód powierzchniowych jako tak zwane zmywy powierzchniowe. Substancje te docierają także do wód gruntowych, co jest szczególnie niebezpieczne gdyż większość gospodarstw wiejskich pobiera wodę pitną właśnie z ich zasobów. Do zanieczyszczenia wód gruntowych przyczyniają się również źle zabezpieczone szamba.
Ad. 4. Opady atmosferyczne zawierające zanieczyszczenia powietrza – unoszące się w atmosferze zanieczyszczenia gazowe i stałe tj. tlenki azotu, tlenki siarki, tlenki węgla, pyły docierające do zbiorników wodnych jako opad mokry. Deszcz bądź śnieg rozpuszcza w sobie te substancje i wprowadza je do rzek, jezior, mórz i oceanów.
Ad. 5. Wysypiska śmieci – bombami ekologicznymi są tzw. dzikie wysypiska. Potrafią one skazić na wiele lat setki jeśli nie tysiące m3 gleby.
Ad. 6. Wycieki ropy z tankowców – w wyniku wycieków giną miliony zwierząt wodnych. Ropa oblepia np. ptaki uniemożliwiając im ucieczkę
i zatruwając je. Ich pióra nie spełniają już funkcji termoizolacyjnej i ptaki giną z zimna. Zanieczyszczenia wód ropą naftową lub substancjami ropopochodnymi biorą się także z nieszczelności rurociągów, zbiorników i zaworów na stacjach paliw czy platformach wiertniczych.
Ad. 7. Podwodne próby nuklearne – wybuchy pocisków nuklearnych są źródłem promieniowania radioaktywnego, które przez setki lat degraduje środowisko na olbrzymich powierzchniach.

Skutki zanieczyszczenia hydrosfery Środowisko wodne dzięki obecności pewnych drobnych organizmów mają zdolność samooczyszczenia. W procesie tym toksyczne substancje są przekształcane w związki prostsze, nieszkodliwe dla środowiska. Jednak olbrzymia ilość zanieczyszczeń powoduje, że zbiorniki wodne nie są w stanie odzyskać swojej pierwotnej czystości, co gorsza ich skażenie pogłębia się i ulegają degradacji. Ścieki przemysłowe wprowadzają do wód całą gamę toksyn. Zabijają one ryby i inne organizmy wodne, bądź włączają się w obieg materii – odkładają się w tkankach roślin i zwierząt np. w mięsie ryb. Inne nieco skutki wywołują ścieki komunalne. Są one źródłem skażenia bakteriologicznego, Spożywając brudną wodę możemy zachorować np. na cholerę, tyfus, żółtą febrę, zapalenie wątroby itp. Z tych oczywistych przyczyn wody pitne muszą być poddane zabiegom uzdatniania. A opady atmosferyczne zabierając po drodze zanieczyszczenia z powietrza powodują zakwaszenie wód czyniąc je szkodliwe dla ludzi i zwierząt. Wiele organizmów nie toleruje kwaśnego odczynu wody i znika kolejno z zakwaszonego środowiska należą do nich na przykład: raki, łososie, ślimaki. Wody chłodnicze odprowadzane do zbiorników wodnych przez cały okrągły rok są na pozór czyste, lecz skutki jakie wywołują mogą być opłakane. Mają one podwyższoną temperaturę (tzw. zanieczyszczenia termiczne) co powoduje obniżenie zawartości tlenu w wodzie i zwierzęta nie mogą się właściwie rozwijać. Szczególnie groźne są skutki skażenia wód gruntowych ponieważ czas ich odnawiania jest bardzo długi. Toksyczne substancje przeciekające przez glebę z dzikich wysypisk śmieci, substancje ropopochodne wyciekające z nieszczelnych rurociągów zatruwają wody podziemne co powoduje skażenie głębinowych ujęć wody.

Poprawa stanu czystości wody
Stopień zanieczyszczenia wód można zmniejszyć poprzez:

  • stosowanie w procesach przemysłowych tzw. technologii czystych (bezodpadowych) co pozwala na zlikwidowanie zanieczyszczeń już u źródła.
  • wprowadzenie na większą skalę zamkniętych obiegów wody w zakładach przemysłowych, polegających na kilkakrotnym wykorzystaniu tej samej wody,
  • stosowanie w przemyśle procesów technologicznych z małą ilością wody,
  • wprowadzanie na szerszą skalę odsalania wód kopalnianych, likwidowanie dzikich wysypisk śmieci,
  • budowanie przyzakładowych oczyszczalni ścieków,
  • budowanie nowych oczyszczalni ścieków, najlepiej dwu lub trzy stopniowych tzn. mechaniczno – biologicznych lub mechaniczno – chemiczno – biologicznych,
  • oszczędzanie wody.

GLEBA
Gleba pokrywa cienką warstwą powierzchnię naszej planety. Pełni w przyrodzie wiele niezastąpionych funkcji:

  • jest miejscem życia organizmów glebowych (np. bakterii, grzybów, dżdżownic),
  • zatrzymuje zanieczyszczenia,
  • jest podstawą rozwoju roślin,
  • umożliwia uprawę roli,
  • jest rezerwuarem wód gruntowych,
  • kształtuje krajobraz,
  • jest schronieniem dla zwierząt, które kopią w niej nory.

Zagrożenia gleby

  1. Wycinanie i pożary lasów prowadzą do pustyni terenu.
  2. Eksploatacja surowców przyczyniająca się do deformacji powierzchni, zaburzenia poziomu wód gruntowych i skażenia gleby.
  3. Monokultury – prowadzą do wyjałowienia gleby.
  4. Przenawożenie gleb prowadzące do skażenia wód gruntowych.
  5. Osuszanie obszarów i regulacja rzek obniżająca poziom wód gruntowych.
  6. Intensywny wypas bydła – prowadzący do erozji gleby.
  7. Stosowanie chemicznych środków ochrony roślin tj. owadobójczych, chwastobójczych i grzybobójczych, zabieranie obszarów rolniczych pod budownictwo.
  8. Wypalanie traw zabijających organizmy glebotwórcze.
  9. Dzikie wysypiska śmieci – zatruwające glebę i wody gruntowe.
  10. Skażenie gleb metalami ciężkimi.
  11. Zakwaszenie gleb za sprawą kwaśnych deszczów, bądź opadu suchego.

Ad.1. Dzięki obecności drzew w lesie tworzy się charakterystyczny mikroklimat, gleba osłonięta przez korony drzew utrzymuje wilgoć,
a opadające liście użyźniają ją. Gdy wytniemy drzewa nie będą spadały liście, więc gleba stanie się jałowa, promienie słoneczne wysuszą ją prze co stanie się twarda i wyschnie jak kora. Obszar do tej pory zielony i tętniący życiem, zamieni się w pustynię.
Ad. 2. Na skutek poszukiwania i eksploatacji kopalin, grunty ulegają degradacji bowiem ze skały płonej, pozostałej po procesie poszukiwania surowca usypuje się hałdy kopalniane. U podnóża tych hałd powstają natomiast olbrzymie niecki. Nieraz w wyniku nagłych zapaści tworzą się leje zapadliskowe lub uskoki. Górnictwo prowadzi także do zmian hydrogeologicznych. W trakcie drążenia szybów kopalni przecinane są warstwy wodonośne. Wydostająca się z nich woda grozi zalaniem kopalni w zawiązku z czym trzeba ją wypompowywać, a to powoduje obniżenie poziomu wód gruntowych. Woda wypompowywana z dużych głębokości zawiera sól i odprowadzana do rzeki powoduje jej zasolenie zaburzając w nich równowagę biologiczną. Bywa także, że górnictwo staje się przyczyną nadmiernego zawodnienia terenów w miejscach gdzie następuje osiadanie gruntów i w zawiązku z tym podnosi się poziom wód gruntowych.
Ad. 3. Z punktu widzenia przyrody monokultura jest zjawiskiem niepożądanym. Rolnicy uprawiają często na swojej ziemi jeden gatunek roślin przez kilka lat. Rośliny te pobierają z podłoża wciąż te same składniki mineralne, co wpływa na wyjałowienie gleby. W takiej sytuacji zabiegiem celowym jest stosowanie płodozmianu.
Ad. 4. Sztuczne nawożenie daje efekty tylko do pewnego momentu, dalsze zwiększenie ilości nawozów szkodzi roślinom i obniża plony. Pomimo obszernej wiedzy na ten temat wielu rolników stosuje nadmierne ilości nawozów sztucznych co jest źródłem zaburzeń chemicznych w glebie.
W przenawożonej glebie rozwijają się grzyby wytwarzające toksyczne substancje biologicznie czynne. Obniżają one jej żyzność i zatruwają organizmy w niej żyjące. Nadmierna ilość stosowanych nawozów wpływa negatywnie na rośliny. Organizm roślinny ma zdolność akumulacji związków zawartych w nawozach przez co obniża się jego wartość biologiczna.
Ad. 5. Pozyskiwanie nowych terenów pod uprawę dokonuje się na różne sposoby np. ludzie wycinają lasy, osuszają łąki, prowadzą tzw. meliorację. Osuszenie łąk powoduje obniżenie zwierciadła wód podziemnych, co doprowadza do erozji gleby. Zerodowane grunty tracą zaś zdolność zatrzymania wód przez co uszkadzane są biocenozy glebowe tj. zespoły organizmów glebowych. Gleba uzyskana pod uprawę rolną szybko ulega erozji, giną liczne rośliny podmokłych łąk i torfowisk, zmniejsza się liczebność ptactwa wodnego.
Ad. 7. Środki chemiczne tzw. pestycydy często działają nieselektywnie,
w związku z czym obok szkodników zabijają pożyteczne organizmy będące naturalnymi wrogami pasożytów. Stosowanie pestycydów prowadzi często do wyselekcjonowania pokoleń szkodników odpornych na działanie tych preparatów. Pestycydy przyczyniają się do ginięcia pszczół, które na swoim ciele przenoszą truciznę do ula, gdzie następuje zatrucie wszystkich pszczół. Związki te gromadzą się w tkankach zwierząt i ludzi spożywających rośliny uprawne poddane działaniu środków ochrony roślin. Nadmiar pestycydów jest wypłukiwany przez deszcz z pól i przedostaje się do strumieni podziemnych zanieczyszczając je.
Ad. 8. Wypalanie suchych traw, to zabieg całkowicie nieuzasadniony
i szkodliwy. Ogień, który na powierzchni trawi rośliny, zabija również mikroorganizmy roślinne i zwierzęce żyjące pod powierzchnią i poprawiające żyzność gleby. W ogniu giną również liczne pożyteczne owady, płazy i drobne ssaki mające tam swoje kryjówki. Gleba po pożarze jest martwa biologicznie
a życie na niej będzie się odradzać przez co najmniej kilka lat. Gleba jest podatna na erozję wietrzną i wodną. Nie rzadko ogień z traw przenosi się na lasy i budynki gospodarskie.
Ad. 9. Na dzikie wysypiska śmieci trafiają przeróżne odpady: od typowo komunalnych poprzez odpady budowlane, opony, wraki samochodów aż do odpadów toksycznych, które stanowią największe zagrożenie dla środowiska. Składowiska odpadów niosą liczne zagrożenia dla środowiska. W stertach śmieci zachodzą procesy gnilne, w związku z czym ulatniają się z nich gazy. Gazy te ulegają czasami zapaleniu co jest przyczyną pożarów. „Dzikie wysypiska” stwarzają dogodne warunki do życia i rozmnażania się szczurów czy much, które są nosicielami wielu chorób zakaźnych. Obiekty te są jednak głównym źródłem skażenia gruntu. Wraz z deszczem do gleby dostają się liczne toksyny zabijające organizmy glebotwórcze i powodujące skażenie wód gruntowych.
Ad. 10. W skutek działalności przemysłu ciężkiego kopalń, hut metali, wytwórni tworzyw sztucznych czy świetlówek do środowiska trafiają metale ciężkie. Szczególnie groźne dla człowieka są rtęć, ołów i kadm, wywołujące liczne choroby i zaburzenia metaboliczne. Pierwiastki te dostają się do gleby różnymi drogami. Rtęć na przykład przenika do gleby bezpośrednio
z wyrzuconych baterii czy termometrów, ołów wydzielany podczas pracy silników samochodowych, trafia tam w postaci opadu suchego, pyły kadmu opadają na ziemię w raz z deszczem. W glebie metale ulegają kumulacji, skąd są pobierane przez rośliny i włączane do łańcuchów pokarmowych. Roślinożercy zjadają skażone rośliny, gromadzą trujące pierwiastki w swoich ciałach. Często ostatecznym odbiorcą „toksycznego ładunku” jest człowiek, który zjadając skażone mięso przyjmuje wraz z nim metale ciężkie, które nie pozostają bez wpływu na nasz organizm. Rtęć odkłada się w komórkach mózgu, wywołując nieodwracalne zmiany, ołów wywołuje nadpobudliwość, bezsenność i niesprawność umysłową, a kadm w większych stężeniach zabija komórki. W naszym rejonie najbardziej skażone są gleby przy trasach wylotowych na Sianów i Kołobrzeg.
Ad. 11. Widocznym sygnałem zakwaszenia środowiska są uszkodzenia drzew, w szczególności drzew iglastych. Zmiana koloru igieł na żółty, przerzedzone korony, wypuszczanie pędów zastępczych czy tworzenie się pęknięć i guzów na korze, to tylko niektóre objawy zmian chorobowych. Kwaśne deszcze uszkadzają nie tylko igły i gałęzie, ale także zakwaszają gleby. Zakwaszone gleby zdecydowanie nie sprzyjają rozwojowi roślin. Młode korzonki w kwaśnym środowisku zostaję porażone i obumierają, co znacznie obniża pobór wody z gleby. Kwas siarkowy i azotowy zabijają również grzyby, które żyją w symbiozie z korzeniami drzew pomagając im w pobieraniu wody. Drzew popadają zatem w tak zwany stres wodny
i umierają z pragnienia. Za sprawą kwaśnych deszczy zmniejsza się również zawartość substancji odżywczych w glebie. Na domiar złego do zakwaszonej wody przenika wiele metali ciężkich, które dodatkowo osłabiają drzewa
i zabijają wiele organizmów glebowych.

ODPADY
Rady dotyczące postępowania z odpadami:

  • zmniejszaj objętość odpadów poprzez zgniatanie pustych puszek,
  • przed wyrzuceniem plastikowej butelki do pojemnika odkręć ją,
  • nie wrzucaj szkła okiennego do pojemników na stłuczkę szklaną,
  • nie kupuj napojów w kartonowych opakowaniach (mleko, soki) wyprodukowanych z mocno sklejonego papieru, plastiku i aluminium – stanowią uciążliwy odpad dla środowiska,
  • zbierając makulaturę oddzielaj od papieru wszelkie nie papierowe dodatki,
  • unikaj kupowania rzeczy nie potrzebnych,
  • kupuj towary opakowane w papier, szkło, tekturę – używaj opakowań wielokrotnie,
  • wybieraj produkty w prostych lekkich opakowaniach,
  • przy zakupach nie bierz nowej torby foliowej ze sklepu, używaj torby z materiału,
  • zrezygnuj z zakupu towarów trwale opakowanych, spróbuj kupować je luzem i rozpakowane,
  • reperuj przedmioty zamiast je wyrzucać,
  • wybieraj wyroby z materiałów, które mogą być łatwo poddane obróbce wtórnej,
  • zbieraj na kompost odpady ogrodowe i kuchenne,
  • unikaj jednorazowych naczyń, sztućców, zapalniczek itp.,
  • kupuj baterie nadające się do ładowania tzw. akumulatorki.


ZAKOŃCZENIE
Od początku istnienia na Ziemi gatunek ludzki próbuje dominować nad przyrodą i zachowuje się tak jakby była mu ona powierzona na własność.
Nie kto inny jak my ludzie ograbiamy przyrodę z jej bogactw, przetwarzając naturalne środowisko (w wielkie śmietniska). Podporządkowujemy sobie inne gatunki zwierząt, zmuszamy je do ciężkiej pracy, bądź hodujemy je w ciasnych klatkach. Zabieramy dzikim zwierzętom ziemię, skrawek po skrawku
i stawiamy na niej betonowe bloki. Co będzie dalej? Pora się ocknąć
i respektować przyrodę, jeżeli nie chcemy doprowadzić do samozagłady. Trzeba nauczyć się współdziałać z siłami natury, jeśli chcemy aby nasza planeta służyła kolejnym pokoleniom. Musimy żyć w zgodzie z naturą – żyć ekologicznie. Zasady postępowania proekologicznego możemy właściwie zastosować w każdej dziedzinie życia. W każdym zachowaniu możemy okazać troskę o naszą planetę. Codzienne nawyki są niezwykle ważne, bowiem to od nich zależy przyszłość Ziemi i nasza. Niektórzy mówią „sami nic nie zdziałamy, dlatego nie warto się wysilać, nie warto zmieniać swoich przyzwyczajeń bo i tak będą nie zauważalne.” Nie wierzcie tym pesymistom i pamiętajcie, że wielki zmiany mają początek w każdym z nas. Są już wśród nas ludzie, którzy zmienili swoje nawyki, ludzie żyjący w zgodzie z naturą. Ty także możesz zacząć żyć ekologicznie, poczynając od drobnych zmian w swoim gospodarstwie domowym. W zawiązku z powyższym tak ważna wydaje się być edukacja proekologiczna prowadzona już od najmłodszych lat przedszkolnych.

OPRACOWAŁA
mgr Danuta Salacha

LITERATURA
1. D. Cichy, W. Michajłow, H. Sandner: Ochrona i kształtowanie środowiska. WSiP, Warszawa 1987.
2. H. Hłuszczyk, A. Stankiewicz: Słownik szkolny – Ekologia. WsiP Warszawa 1997.
3. A. Kalinowska: Ekologia – wybór przyszłości. Editions Spotkania, warszawa 1992.
4. Emilia i Jan Frątczakowie: Edukacja ekologiczna dzieci w wieku przedszkolnym . Kujawsko – Pomorskie Studium Edukacyjne, Bydgoszcz 1996.